تأکید بر ایجاد زبان اشاره ایرانی و دسترسپذیری برای ناشنوایان
به گزارش رسانه آزنیک، نشست علمی گرامیداشت روز جهانی ناشنوایان با حضور غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، برگزار شد. در این نشست، موضوع ایجاد و استانداردسازی زبان اشاره ایرانی، ضرورت افزایش دسترسپذیری برای افراد دارای معلولیت و برنامههای سازمان بهزیستی برای توانمندسازی ناشنوایان مورد بررسی قرار گرفت.
غلامعلی حدادعادل در این نشست با اشاره به ورود فرهنگستان زبان و ادب فارسی به موضوع زبان اشاره ایرانی گفت: شاید در نگاه نخست، پرداختن به زبان اشاره خارج از حوزه وظایف فرهنگستان تلقی شود، چرا که اگر زبان را صرفاً به گفتار و نوشتار محدود کنیم، زبان اشاره در این تعریف جای نمیگیرد. اما اگر زبان را در معنای گستردهتر و بهعنوان وسیلهای برای برقراری ارتباط در نظر بگیریم، زبان اشاره نیز بخشی از حوزه وظایف فرهنگستان خواهد بود.
وی افزود: فرهنگستان از چند سال پیش از همکاری با مجامع ناشنوایان استقبال کرده و در این زمینه وارد فعالیت شده است. ما تلاش میکنیم تجربیات و دانش خود را در حوزه زبان در اختیار این مجموعهها قرار دهیم تا بتوان ارتباطات موجود در زبان اشاره را ساماندهی و استاندارد کرد و زمینه شکلگیری یک زبان اشاره ایرانی را فراهم آورد.
رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی تأکید کرد که ورود این نهاد به موضوع زبان اشاره صرفاً به دلیل وظایف قانونی و اداری نیست و گفت: مهمتر از اینکه این فعالیت با آییننامه یا اساسنامه فرهنگستان مطابقت داشته باشد، انجام یک وظیفه انسانی است.
حدادعادل ادامه داد: افراد کمشنوا و ناشنوا، همنوع و هموطن ما هستند و باید برای کاهش رنجها و مشکلات آنان تلاش کنیم. از این منظر، هر کاری که از دست ما برآید، وظیفه ماست.
وی همچنین با اشاره به موضوع معلولیت اظهار کرد: معلولیت یک واقعیت است و باید آن را شناخت و پذیرفت و با آن به شکلی عاقلانه، عالمانه و انسانی برخورد کرد.
۱۱ میلیون فرد دارای معلولیت در ایران
سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، نیز در این نشست با اشاره به وضعیت افراد دارای معلولیت در ایران و جهان گفت: بیش از یکونیم میلیارد فرد دارای معلولیت در جهان زندگی میکنند و پیشبینیها نشان میدهد این تعداد تا سال ۲۰۵۰ به حدود دوونیم میلیارد نفر افزایش یابد.
وی افزود: در ایران ۱۱ میلیون فرد دارای معلولیت وجود دارد که حدود یک میلیون و ۲۸۰ هزار نفر از آنان را افراد کمشنوا و ناشنوا تشکیل میدهند؛ جمعیتی که بخش قابل توجهی از جامعه را شامل میشود.
حسینی ادامه داد: سازمان بهزیستی در حال حاضر به ۲۵۳ هزار فرد ناشنوا در بیش از ۲۵ حوزه خدمات ارائه میدهد و در تمامی این حوزهها، خدمات از نظر کمی و کیفی رشد قابل توجهی داشته است.
به گفته وی، میزان پرداختیهای سازمان بهزیستی در این حوزه طی دو سال اخیر بیش از ۳۸۰ درصد افزایش یافته است.
رئیس سازمان بهزیستی کشور همچنین از تمرکز این سازمان بر توانمندسازی ناشنوایان خبر داد و گفت: در سال گذشته بیش از سه هزار فرصت شغلی ایجادشده توسط سازمان بهزیستی به ناشنوایان اختصاص یافت و بیش از هزار و ۳۰۰ واحد مسکونی نیز به آنان تحویل داده شد.
«دسترسپذیری» به جای «مناسبسازی»
حسینی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه جامعه به افراد دارای معلولیت گفت: بهتر است به جای مفهوم «مناسبسازی» از «دسترسپذیری» استفاده کنیم و این نگاه را در سیاستگذاریهای مربوط به مناسبسازی نهادینه کنیم.
وی افزود: واژه مناسبسازی از این جهت محل اشکال است که ممکن است نوعی لطف و تفضل را تداعی کند؛ گویی میتوان محیط را مناسبسازی نکرد و در صورت تمایل، خدمتی در حق افراد دارای معلولیت انجام داد.
رئیس سازمان بهزیستی کشور تأکید کرد: ایجاد زبان اشاره ایرانی، مناسبسازی رمپها، خیابانها و ساختمانها نباید لطف تلقی شود. ما از جامعهای سخن میگوییم که دوستدار انسان، بدون مانع، ایمن، عادلانه، تلفیقی و اجتماعی باشد. چنین جامعهای حق همه انسانهاست و وظیفه ماست که موانع ارتباطی و محیطی را از میان برداریم.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، اختلالاتی مانند ناشنوایی یا نابینایی الزاماً به معنای معلولیت نیستند و میتوان آنها را بخشی از تفاوتهای انسانی دانست. این تفاوت زمانی به معلولیت تبدیل میشود که محیط نتواند شرایط مناسب برای ارتباط، حضور و مشارکت فرد را فراهم کند.
حسینی تصریح کرد: زمانی که کوچه، خیابان، ساختمان یا وسایل نقلیه دارای مانع باشند و حتی نگرش افراد نسبت به یکدیگر نیز به شکل معلولکننده باشد، معلولیت شکل میگیرد. دسترسپذیری به معنای برداشتن همین موانع است.
ضرورت توجه به تفاوتهای انسانی در مدارس
رئیس سازمان بهزیستی کشور با اشاره به ضرورت پذیرش تفاوتهای انسانی گفت: نابینایی، کمبینایی، ناشنوایی و کمشنوایی باید در کنار سایر تفاوتهای انسانی دیده شوند. همانطور که افراد از نظر ویژگیهای شخصیتی، تواناییها و استعدادها با یکدیگر متفاوتاند، تفاوتهای جسمی و حسی نیز بخشی از تنوع انسانی هستند.
وی آموزش و پرورش را یکی از پایههای اصلی توجه به این تفاوتها دانست و اظهار کرد: مدرسه باید این تفاوتها را ببیند و زمینه رشد و شکوفایی استعدادهای مختلف را فراهم کند، اما متأسفانه این موضوع هنوز به اندازه کافی محقق نشده است.
حسینی با اشاره به طرح شهاب گفت: این طرح که در سالهای ۱۳۹۴ و ۱۳۹۵ مطرح شد، با هدف شناسایی تفاوتها و استعدادهای دانشآموزان دنبال شد. مفهوم «مدرسه بدون شکست» نیز از همین نگاه ناشی میشود؛ مدرسه نباید زمینه شکست هیچ دانشآموزی را فراهم کند، زیرا همه انسانها دارای استعداد هستند، اما استعدادهای آنان با یکدیگر متفاوت است.
وی افزود: مدرسه باید این تفاوتها را شناسایی کند و زمینه ظهور و شکوفایی استعدادهای دانشآموزان را فراهم آورد. در چنین شرایطی میتوان از مفهوم «مدرسه انسانی» سخن گفت.
رئیس سازمان بهزیستی کشور همچنین از تعدد و تفکیک مدارس بر اساس ویژگیهای دانشآموزان انتقاد کرد و گفت: یکی از اشکالات نظام آموزشی، تعدد انواع مدارس است که خوشبختانه ضرورت کاهش این تنوع مورد توجه قرار گرفته است. مدرسه باید مدرسه باشد و اگر قرار است عنوانی برای آن به کار رود، میتوان از «مدرسه انسانی» و «مدرسه ترکیبی» سخن گفت.
حسینی تأکید کرد: در مدرسه ترکیبی، همه دانشآموزان، از جمله دانشآموزان استثنایی، تیزهوش و سایر دانشآموزان، در کنار یکدیگر حضور خواهند داشت. برای تحقق این هدف، معلمان، کتابهای درسی، مدیریت مدرسه و همچنین فضای فیزیکی مدارس باید به گونهای طراحی شوند که برای همه دانشآموزان دسترسپذیر باشند.
خدمات به ۲۵۳ هزار ناشنوا
رئیس سازمان بهزیستی کشور در ادامه با تشریح اقدامات این سازمان برای جامعه ناشنوایان گفت: سازمان بهزیستی به ۲۵۳ هزار فرد ناشنوا در بیش از ۲۵ حوزه خدمات ارائه میدهد و این خدمات در سالهای اخیر از نظر کمی و کیفی رشد قابل توجهی داشته است.
وی افزود: در دو سال اخیر میزان پرداختیهای سازمان در این حوزه بیش از ۳۸۰ درصد افزایش یافته و برنامههای توانمندسازی ناشنوایان نیز توسعه پیدا کرده است.
حسینی با اشاره به اقدامات انجامشده در حوزه اشتغال و مسکن گفت: در سال گذشته بیش از سه هزار فرصت شغلی ایجادشده توسط سازمان بهزیستی به ناشنوایان اختصاص یافت و بیش از هزار و ۳۰۰ واحد مسکونی نیز به این افراد تحویل داده شد.
دسترسی ناشنوایان به اورژانس اجتماعی و خدمات روانشناختی
رئیس سازمان بهزیستی کشور همچنین به اقدامات این سازمان در حوزه پیشگیری و مقابله با آسیبهای اجتماعی اشاره کرد و گفت: سامانه ۱۲۳ اورژانس اجتماعی با هدف فراهم کردن دسترسی فوری افراد آسیبدیده و در معرض آسیب به خدمات ایجاد شده است، اما بررسیها نشان داد که این سامانه برای افراد ناشنوا دسترسپذیر نیست. به همین دلیل، امکان ارتباط پیامکی با این سامانه برای ناشنوایان فراهم شد.
حسینی در ادامه با تأکید بر ضرورت دسترسی ناشنوایان به خدمات روانشناختی گفت: ناشنوایان نیز مانند سایر افراد به خدمات روانشناختی نیاز دارند، اما ارائه این خدمات با دو مشکل اساسی مواجه است.
وی توضیح داد: نخست اینکه تعداد روانشناسهایی که دانش تخصصی در زمینه روانشناسی افراد ناشنوا، نابینا و افراد دارای اوتیسم داشته باشند، بسیار محدود است و تعداد چنین متخصصانی بسیار اندک است.
رئیس سازمان بهزیستی کشور افزود: مشکل دوم این است که روانشناسان و مددکارانی که دانش تخصصی لازم را دارند، لزوماً با زبان ارتباطی افراد ناشنوا آشنا نیستند و همین مسئله دسترسی این افراد به خدمات روانشناختی و مددکاری را دشوار میکند.
پایان//
