به گزارش رسانه آزنیک، در مجموع جلسات برگزارشده در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، تلاش شد برنامه‌های هفته ملی کودک صرفاً به برگزاری چند برنامه مناسبتی محدود نشود و موضوع کودک از زوایای مختلف فرهنگی، اجتماعی، آموزشی و تربیتی مورد توجه قرار گیرد. در این راستا نهادهایی چون معاونت علم و فناوری ریاست جمهوری، سازمان حفاظت از محیط زیست، وزارت ارتباطات، سازمان فضایی ایران، وزارت میراث فرهنگی و گردشگری، وزارت امور خارجه، موسسه فرهنگی هنری خانه تئاتر، جامعه معلولین ایران، کنوانسیون حقوق کودک، سازمان بهزیستی کشور، وزارت آموزش و پرورش، سازمان جوانان جمعیت هلال احمر و بسیاری از اورگان های دولتی کشور با کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به عنوان متولی این برنامه همکاری کردند. همچنین بر این نکته تأکید شد که دستگاه‌های مختلف متناسب با مأموریت خود در این برنامه مشارکت داشته باشند و از ظرفیت مجموعه‌های مردمی، مدارس، مراکز فرهنگی و خود کودکان و نوجوانان نیز استفاده شود.
آغاز جلسات شورای سیاست‌گذاری
نخستین نشست شورای سیاست‌گذاری هفته ملی کودک روز ۱۶ شهریورماه در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار شد. در این جلسه، فرهاد فلاح، معاون فرهنگی کانون پرورش فکر کودکان و نوجوانان با عنوان دبیر شورای سیاست گذاری هفته ملی کودک، ضمن تشریح رویکردهای کلی هفته ملی کودک، موضوع «فراراهبرد تعلیم و تربیت» را مورد توجه نهادها قرار داد.
در این نشست بر ضرورت همراهی دستگاه‌های مختلف در حوزه تعلیم و تربیت تأکید شد و این موضوع مطرح شد که توجه به کودک و نوجوان نباید تنها در حیطه مسئولیت یک دستگاه یا نهاد خاص دیده شود. هر یک از دستگاه‌ها دولتی، متناسب با مأموریت خود، می‌توانند بخشی از این مسیر را بر عهده بگیرند.
یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده در این نشست، شرایط خاص کودکان و نوجوانان در سال جاری بود. آثار جنگ، موضوع کودکان شهید، سلامت روان، تاب‌آوری اجتماعی و ضرورت توجه به شرایط روحی کودکان از جمله مواردی بود که در جریان بحث‌ها مورد توجه قرار گرفت.
در کنار این موضوعات، مسئله کودکان دارای معلولیت و نیازهای ویژه نیز مطرح شد و بر ضرورت فراهم کردن شرایط حضور همه کودکان در برنامه‌های هفته ملی کودک تأکید شد.
از دیگر نکات قابل توجه این نشست، تأکید بر شنیده‌شدن صدای کودکان و نوجوانان بود. در این جلسه مطرح شد که برنامه‌ریزی برای کودکان، زمانی می‌تواند اثربخش‌تر باشد که خود کودکان نیز در فرایند طراحی و اجرای برنامه‌ها نقش داشته باشند.
انتخاب شعار هفته ملی کودک
دومین نشست شورای سیاست‌گذاری ۲۱ شهریورماه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار شد. در این جلسه علاوه بر ادامه مباحث مربوط به برنامه‌ریزی، انتخاب شعار هفته ملی کودک نیز در دستور کار قرار گرفت.
برای انتخاب شعار، پیشنهادهای متعددی از سراسر کشور دریافت شده بود و پس از بررسی و جمع‌بندی، چند گزینه نهایی در شورا مورد بحث قرار گرفت. در نهایت شعار «لبخند کودکان، الفبای وطن» به عنوان شعار هفته ملی کودک ۱۴۰۵ انتخاب شد.
این شعار در ادامه جلسات شورا نیز مورد بحث قرار گرفت و تلاش شد محتوای برنامه‌های هفته با مفاهیم مطرح‌شده در آن هماهنگ باشد. «لبخند کودکان» در این نگاه تنها به معنای برگزاری برنامه‌های شاد نیست، بلکه نتیجه شرایطی است که کودک در آن احساس امنیت، آرامش، امید و تعلق داشته باشد.
در همین نشست، بر ضرورت تبدیل هفته ملی کودک به یک حرکت ملی و مردمی تأکید شد. حضور و همکاری دستگاه‌های مختلف، سازمان‌های مردم‌نهاد و مجموعه‌های فرهنگی و اجتماعی از جمله موضوعاتی بود که مورد توجه قرار گرفت.
در این چارچوب، پیشنهاد شد ظرفیت‌هایی مانند شهرداری‌ها، کتابخانه‌ها، موزه‌ها، مراکز علمی، کتاب‌فروشی‌ها و سایر مجموعه‌هایی که با کودکان و خانواده‌ها ارتباط دارند، در برنامه‌های هفته فعال شوند.
توجه به شرایط کودکان و نوجوانان
یکی از نکاتی که در مجموعه جلسات شورا به شکل جدی دنبال شد، توجه به شرایط اجتماعی و روانی کودکان و نوجوانان بود.
در جلسات، موضوع سلامت روان و تاب‌آوری کودکان مطرح شد و بر ضرورت توجه به وضعیت روحی آنان، به‌ویژه در شرایط پس از جنگ، تأکید شد. همچنین این موضوع مورد توجه قرار گرفت که پرداختن به مسائل جنگ و کودکان شهید باید متناسب با سن کودکان و با رعایت ملاحظات روان‌شناختی انجام شود.
در همین زمینه، موضوع کودکان شهید میناب نیز در برنامه‌های هفته ملی کودک مورد توجه قرار گرفت و برای روایت این موضوع، برنامه‌هایی متناسب با فضای کودک و نوجوان پیش‌بینی شد.
رویکرد مطرح‌شده این بود که روایت این اتفاقات، ضمن توجه به ارزش‌های ملی و اجتماعی، نباید موجب ایجاد اضطراب و نگرانی در کودکان شود و لازم است زبان و قالب ارائه محتوا متناسب با گروه سنی آنان انتخاب شود.
سومین نشست شورا؛ جمع‌بندی رویکردها
سومین نشست شورای سیاست‌گذاری هفته ملی کودک روز ۲۹ شهریورماه در محل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با حضور حامد علامتی، مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار شد. در این جلسه، مباحث مطرح‌شده در نشست‌های قبلی دنبال و ابعاد مختلف شعار هفته و برنامه‌های اجرایی مورد بررسی قرار گرفت.
یکی از نکات مورد تأکید علامتی در این نشست، توجه به مفهوم «لبخند کودکان» بود. بر این اساس، لبخند و نشاط کودک را نمی‌توان از موضوعاتی مانند امنیت، خانواده، مدرسه، سلامت، آموزش و امید جدا کرد.
همچنین موضوع دسترسی کودکان به آموزش و ضرورت فراهم کردن فرصت‌های برابر برای همه کودکان مورد توجه قرار گرفت.
در این جلسه نیز بر مشارکت دستگاه‌های مختلف تأکید شد و تلاش شد برنامه‌های هر دستگاه در چارچوب اهداف کلی هفته ملی کودک قرار گیرد تا از موازی‌کاری و پراکندگی برنامه‌ها جلوگیری شود.
روزشمار هفته ملی کودک
برای هفته ملی کودک ۱۴۰۵، روزشمار مشخصی در نظر گرفته شده است که هر یک از روزها به یکی از موضوعات مهم حوزه کودک اختصاص دارد.
۱۵ مهرماه با عنوان «لبخندهایی که از یاد نمی‌روند» به موضوع کودکان و نوجوانان شهید اختصاص دارد.
۱۶ مهرماه با عنوان «زمین، خانه‌ی فردای ما» به محیط زیست و ضرورت توجه کودکان به طبیعت می‌پردازد.
۱۷ مهرماه با عنوان «خانه؛ جایی که صدای کودک شنیده می‌شود» بر خانواده، گفت‌وگو و شنیدن صدای کودک تأکید دارد.
۱۸ مهرماه با عنوان «بازی؛ زبان کودکی» به اهمیت بازی و نقش آن در رشد و نشاط کودکان اختصاص یافته است.
۱۹ مهرماه با عنوان «کتاب؛ هزار راه به سوی فردا» بر کتاب، مطالعه، قصه و نقش ادبیات در رشد کودکان تأکید دارد.
۲۰ مهرماه با عنوان «وطن، خانه‌ی همه‌ی کودکان» موضوع کودکان دارای نیازهای ویژه و فرصت برابر را دنبال می‌کند.
۲۱ مهرماه نیز با عنوان «کودکان، سازندگان فردا» به علم، فناوری، هنر و خلاقیت کودکان و نوجوانان اختصاص دارد.
برنامه‌های مشترک هفته ملی کودک
در دستورالعمل برگزاری هفته ملی کودک، چند برنامه مشترک برای اجرا در سطح کشور پیش‌بینی شده است.
یکی از این برنامه‌ها «روایت‌گران نور» است که در آن کودکان و نوجوانان می‌توانند با استفاده از قالب‌هایی مانند داستان، شعر، نقاشی، فیلم کوتاه و پادکست، روایت خود را از کودکان شهید ارائه کنند.
برنامه «۱۶۸ بال و یک آسمان» نیز برای گرامیداشت یاد ۱۶۸ کودک شهید میناب پیش‌بینی شده است.
از دیگر برنامه‌ها، «صدای کودک» است که با هدف ایجاد فرصت گفت‌وگو میان کودکان و مدیران طراحی شده است. در این برنامه تلاش می‌شود دیدگاه‌ها و مسائل مورد نظر کودکان مستقیماً شنیده شود.
همچنین برنامه «یک شهر، یک اقدام برای کودک» با هدف ایجاد یک اقدام مشخص و ماندگار برای کودکان در شهرها پیش‌بینی شده است.
موضوع کودکان دارای نیازهای ویژه نیز در قالب برنامه «کودک متفاوت؛ فرصت برابر» مورد توجه قرار گرفته است.
در کنار این برنامه‌ها، موضوعاتی مانند کودک و خانواده، کودک و طبیعت، کودک امروز و آینده، و همچنین استفاده از ظرفیت خبرنگاران نوجوان نیز در برنامه‌های هفته دیده شده است.
نقش کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در فرایند سیاست‌گذاری و هماهنگی برنامه‌های هفته ملی کودک نقش محوری دارد، اما تأکید شده است که این هفته متعلق به یک دستگاه خاص نیست.
در نشست‌های برگزارشده نیز بر همین موضوع تأکید شد که کانون به عنوان هماهنگ‌کننده، زمینه حضور و همکاری دستگاه‌های مختلف را فراهم کند و هر مجموعه نیز متناسب با مأموریت خود در برنامه‌ها حضور داشته باشد.
در همین چارچوب، قرار است برنامه‌ها در سطح استان‌ها و شهرستان‌ها نیز با مشارکت دستگاه‌های مختلف اجرا شود و از ظرفیت مجموعه‌هایی مانند مدارس، کتابخانه‌ها، فرهنگسراها، شهرداری‌ها، سازمان‌های مردم‌نهاد و مراکز فرهنگی استفاده شود.
توجه به کودکان مناطق کم‌برخوردار
یکی دیگر از موضوعاتی که در برنامه‌ریزی امسال مورد توجه قرار گرفته، دسترسی کودکان مناطق کم‌برخوردار و روستایی به برنامه‌های هفته ملی کودک است.
تلاش شده است برنامه‌ها تنها در مراکز شهری و مجموعه‌های فرهنگی بزرگ متمرکز نباشد و کودکان مناطق مختلف کشور نیز امکان استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی، هنری و آموزشی این هفته را داشته باشند.
در کنار آن، حضور کودکان دارای معلولیت و نیازهای ویژه نیز به عنوان یکی از موضوعات مهم برنامه‌ریزی مورد توجه قرار گرفته است.
مشارکت کودکان در برنامه‌ها
یکی از تفاوت‌های مهم رویکرد امسال، توجه بیشتر به مشارکت مستقیم کودکان است.
در جلسات شورا تأکید شد که کودکان نباید فقط مخاطب برنامه‌ها باشند. به همین دلیل، در بخشی از برنامه‌ها از کودکان و نوجوانان خواسته شده است در ایده‌پردازی، تولید محتوا، اجرای برنامه و حتی روایت رویدادها نقش داشته باشند.
برنامه‌هایی مانند «صدای کودک» و «خبرنگاران نوجوان» نیز در همین راستا طراحی شده‌اند.
این رویکرد می‌تواند کمک کند برنامه‌های هفته ملی کودک بیش از گذشته با نیازها و نگاه واقعی کودکان و نوجوانان هماهنگ شود.
کیفیت برنامه‌ها به جای افزایش تعداد
یکی از نکات مهم در دستورالعمل امسال، توجه به کیفیت و اثرگذاری برنامه‌هاست.
بر این اساس، قرار نیست دستگاه‌ها صرفاً با افزایش تعداد برنامه‌ها عملکرد خود را نشان دهند، بلکه تأکید شده است هر دستگاه متناسب با مأموریت خود یک تا چند برنامه مشخص، باکیفیت و قابل ارزیابی اجرا کند.
همچنین مشارکت واقعی کودکان، توجه به مناطق کم‌برخوردار، حضور کودکان دارای نیازهای ویژه و میزان همکاری دستگاه‌ها از جمله مواردی است که در ارزیابی برنامه‌ها مورد توجه قرار خواهد گرفت.
دستورالعمل برگزاری هفته ملی کودک، تلاش کرده است این رویکردها را به برنامه‌های مشخص در سطح ملی، استانی، شهرستانی و محلی تبدیل کند.
آنچه در مجموع این جلسات بیش از همه مورد تأکید قرار گرفت، این بود که کودک باید در مرکز برنامه‌ریزی قرار داشته باشد؛ چه در موضوع آموزش و مدرسه، چه در حوزه خانواده و سلامت روان، چه در بازی و کتاب و هنر و چه در موضوع محیط زیست و فناوری.
شعار «لبخند کودکان، الفبای وطن» نیز در همین چارچوب انتخاب شده است؛ شعاری که قرار است در طول هفته، توجه جامعه را بیش از گذشته به این موضوع جلب کند که ایجاد شرایط مناسب برای رشد و زندگی کودکان، مسئولیت یک دستگاه یا یک هفته خاص نیست و نیازمند همراهی مجموعه‌ای از نهادها، خانواده‌ها و خود کودکان است.
انتهای پیام//
