به گزارش رسانه آزنیک، عباس جهانگیریان، نویسنده و پژوهشگر ادبیات کودک و نوجوان، از انتشار چند اثر تازه خود خبر داد و در عین حال با اشاره به کاهش حمایتهای دولتی، افزایش قیمت کتاب و نبود برنامه جدی برای ترویج کتابخوانی در مدارس، وضعیت کتاب و ادبیات کودک و نوجوان در کشور را نگرانکننده دانست.
جهانگیریان درباره آثار تازه خود گفت: «دو، سه کار برای انتشار دارم که قرار است بهزودی منتشر شوند.» به گفته او، یکی از این آثار کتابی درباره سرگذشت «شازده کوچولو» در ایران است که نزدیک به ۶۰۰ صفحه دارد.
او با اشاره به سابقه انتشار «شازده کوچولو» در ایران اظهار کرد: «از نخستین ترجمه این اثر در سال ۱۳۴۴ توسط محمد قاضی تا امروز، حدود ۱۳۵ ترجمه از این کتاب توسط ناشران و مترجمان مختلف منتشر شده است.» جهانگیریان همچنین از وجود اقتباسهای متعدد نمایشی و رادیویی، پایاننامهها، سمینارها و حتی نامگذاری برخی کافهها و تولیدات فرهنگی با الهام از «شازده کوچولو» خبر داد و گفت مجموعه این موارد در کتاب جدید او گردآوری شده است.
به گفته این نویسنده، کتاب «سرگذشت شازده کوچولو در ایران» توسط کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در دست انتشار است و بهزودی منتشر خواهد شد. او این میزان استقبال از یک اثر ادبی را نشانهای از علاقه و ظرفیت بالای ایرانیان برای کتابخوانی دانست و گفت حتی فرانسویها نیز از میزان استقبال ایرانیان از «شازده کوچولو» شگفتزده شدهاند.
جهانگیریان همچنین از انتشار رمانی با عنوان «کینشی و مترسک جادوگر» خبر داد؛ اثری که به گفته او ریشه در پژوهشهایش درباره ادبیات تطبیقی ایران و چین دارد. او توضیح داد که در این رمان، برخی شخصیتها و عناصر اسطورهای و داستانی ایران و چین، از جمله شباهتهایی میان «ضحاک» و شخصیتهای چینی و همچنین «بیژن و منیژه» و نمونه مشابه آن در ادبیات چین، در هم تنیده شدهاند.
او گفت این رمان قرار است در مهرماه منتشر شود و آن را یکی از کارهای مورد علاقه خود دانست.
جهانگیریان از انتشار کتاب دیگری با عنوان «پسر بز» توسط انتشارات علمی و فرهنگی نیز خبر داد و افزود که در حال نگارش یک سهگانه آموزشی برای کانون پرورش فکری است؛ مجموعهای درباره فیلمنامهنویسی، نمایشنامهنویسی و داستاننویسی کارگاهی.
این نویسنده درباره ویژگی این مجموعه توضیح داد: «این کتابها برخلاف بسیاری از آثار موجود در بازار، صرفاً عناصر داستان، فیلمنامه یا نمایشنامه را توضیح نمیدهند، بلکه رویکردی کارگاهی دارند. برای مثال، اصطلاحاتی مانند تعلیق، کشمکش، کنش، شخصیتپردازی، ایدهپردازی و پیرنگ بهصورت کوتاه توضیح داده میشوند و سپس نمونههای متعددی ارائه میشود.» او استقبال از نخستین جلد این مجموعه را قابل توجه دانست و گفت این کتاب در مدت شش ماه پنج بار نایاب شده است.
کودکان در جنگ آسیبپذیرترین گروه اجتماعیاند
جهانگیریان در ادامه درباره مسئولیت نویسندگان و نهادهای فرهنگی در شرایط جنگ و بحران گفت: «کودکان در جنگها آسیبپذیرترین لایه اجتماعی هستند و باید برای آنها نوعی مصونیت ایجاد کرد.»
او با تأکید بر اینکه اساساً نباید کودکان را درگیر جنگ کرد، گفت: «آرزو میکنم هیچوقت جنگی در هیچ کجای دنیا اتفاق نیفتد که مجبور شویم کودکان را برای جنگ آماده کنیم.»
به گفته این نویسنده، اگر جنگ یا بحران رخ دهد، خانوادهها، رسانهها و نهادهایی مانند آموزش و پرورش، کانون پرورش فکری، وزارت فرهنگوهنر، انتشارات مدرسه، ناشران دولتی و غیردولتی و... باید برای کاهش اضطراب و استرس کودکان برنامه داشته باشند. او هشدار داد که اضطراب ناشی از جنگ میتواند در ساختار روانی و عصبی کودکان رسوب کند و آثار آن در آینده نیز خود را نشان دهد.
جهانگیریان استفاده از ظرفیت هنر را یکی از راههای کمک به کودکان در شرایط بحرانی دانست و گفت در کشورهای مختلف، در مناطق جنگزده یا درگیر بحران، برنامههایی مانند تئاتر، نقاشی، داستانگویی و موسیقی برای کودکان اجرا میشود تا آنها برای ساعاتی از فضای جنگ فاصله بگیرند.
او همچنین از نگارش یک کتاب کودک تازه خبر داد که هنوز برای انتشار ارائه نشده است. به گفته جهانگیریان، در این اثر تلاش کرده تجربهای متفاوت را آزمایش کند و به جای توصیف مستقیم فضا و صحنه، این عناصر را در دل دیالوگها قرار دهد؛ روشی که به گفته او نوعی پیوند میان داستان و نمایشنامه ایجاد کرده است.
کاهش حمایت دولتی و گرانی کتاب
این نویسنده در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به وضعیت اقتصادی نشر گفت: «دو فاجعه همزمان اتفاق افتاده است؛ یکی حذف حمایتهای دولتی از ناشران و دیگری کاهش قدرت خرید مردم.»
جهانگیریان با انتقاد از کاهش حمایتهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از ناشران گفت بهتر است عنوان «وزارت فرهنگ و هنر» بهکار رود و تأکید کرد وظیفه این نهاد باید حمایت و توسعه فرهنگ و هنر کشور باشد.
او اظهار کرد که در گذشته حمایتهایی مانند خرید کتاب از ناشران و اهدای آن به کتابخانهها وجود داشت، اما بخش مهمی از این حمایتها حذف شده است. به گفته او، ناشران اکنون با افزایش شدید هزینه کاغذ و سایر هزینههای تولید مواجهاند و در نتیجه یا باید کتاب را با قیمت بالاتری عرضه کنند که خارج از توان بسیاری از خانوادههاست، یا با مشکلات اقتصادی جدی روبهرو شوند.
جهانگیریان در عین حال شبکههای اجتماعی را یکی دیگر از رقبای جدی کتاب دانست، اما گفت تفاوت ایران با بسیاری از کشورهای دیگر این است که در آن کشورها دولتها برای حفظ و توسعه فرهنگ کتابخوانی برنامهریزی میکنند.
انتقاد از وضعیت کتابخوانی در مدارس
این نویسنده، آموزش و پرورش را نیز به دلیل نبود برنامه جدی و مستمر برای ترویج کتابخوانی مورد انتقاد قرار داد.
او گفت: «در مدارس باید کتاب ترویج شود، کتابخانهها فعال باشند و برنامههایی مانند دعوت از نویسندگان و برگزاری زنگ کتاب وجود داشته باشد.» به اعتقاد او، ارتباط میان آموزش و پرورش و نویسندگان کودک و نوجوان در ایران بسیار ضعیف است.
جهانگیریان همچنین درباره کتابهای درسی گفت بهتر است از ظرفیت نویسندگان کودک و نوجوان در تألیف این کتابها استفاده شود؛ چرا که نویسندگان متخصص ادبیات کودک میتوانند ارتباط عاطفی و مؤثرتری میان کودک و متن آموزشی ایجاد کنند.
او تأکید کرد: «وقتی کتاب با کودک رابطه عاطفی برقرار نمیکند، طبیعی است که دانشآموز پس از پایان امتحان دیگر سراغ آن نرود.»
جهانگیریان خواستار شکلگیری نشستهای مشترک میان وزارت فرهنگ، آموزش و پرورش، رسانهها، انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، شورای کتاب کودک و سایر نهادهای مرتبط شد و گفت این نهادها باید به شکل مشترک برای توسعه کتابخوانی در خانوادهها و مدارس راهکار پیدا کنند.
هفته کودک نباید صرفاً مناسبتی باشد
این نویسنده در آستانه هفته کودک، درباره برنامههای مناسبتی نیز گفت: «ما مناسبتهای زیادی داریم؛ روز ادبیات کودک، روز قلم و روزهای دیگر، اما بسیاری از این مناسبتها تنها به یک عنوان در تقویم یا یک برنامه رسانهای محدود میشوند.»
او تأکید کرد مناسبتهایی مانند هفته کودک باید فرصتی برای سیاستگذاری و برنامهریزی واقعی باشند، نه اینکه صرفاً به برگزاری چند مراسم محدود شوند.
به گفته جهانگیریان، در برخی کشورها مناسبتهایی مانند روز قلم به فرصتی برای گفتوگوی مستقیم مسئولان با نویسندگان تبدیل میشود تا درباره عملکرد گذشته، برنامههای آینده و مطالبات جامعه ادبی گفتوگو شود.
او پیشنهاد کرد در هفته کودک، مسئولان فرهنگی و آموزشی کشور با نویسندگان کودک و نوجوان و تشکلهای تخصصی این حوزه نشستهای مشترک برگزار کنند و درباره مشکلات ادبیات کودک و راههای توسعه آن تصمیم بگیرند.
جهانگیریان در پایان با تأکید بر اهمیت سرمایهگذاری فرهنگی بر کودکان گفت: «توسعه فرهنگی هر کشوری ریشه در کودکی دارد. هر برنامهای که برای کودکان در حوزه ادبیات، ورزش و دیگر زمینهها طراحی میشود، در واقع برنامهریزی بلندمدت برای آینده کشور است.»
او وضعیت فعلی نویسندگان کودک و نوجوان را نامطلوب توصیف کرد و با اشاره به پایین بودن تیراژ کتاب در ایران گفت: «تیراژ کتاب در کشور ۸۰ میلیونی شرمآور است» و خواستار توجه جدیتر نهادهای فرهنگی به وضعیت نشر و ادبیات کودک و نوجوان شد.
پایان//
