به گزارش پایگاه تحلیلی خبری آزنیک، حمیدرضا الوند با تاکید بر اینکه هدف اصلی طرح «خانواده میزبان» فراهم کردن محیطی امن، حمایتگر و خانوادگی برای کودکان فاقد سرپرست یا دارای سرپرست غیرموثر است، گفت: تمامی مراحل واگذاری، حضور کودک در خانواده و حتی پایان دوره میزبانی تحت نظارت تخصصی مددکاران و روانشناسان انجام میشود تا احتمال بروز آسیبهای عاطفی به حداقل برسد.
اگر کودک پس از چند ماه یا چند سال از خانواده میزبان جدا شود، چه تضمینی وجود دارد که دچار آسیب عاطفی و احساس رهاشدگی نشود؟
هدف اصلی طرح خانواده میزبان فراهم کردن فرصت تجربه یک محیط خانوادگی ایمن و حمایتگر برای کودک است. پیش از واگذاری، اهداف میزبانی برای همه طرفها بهطور شفاف تبیین میشود، ارزیابیهای دقیق تخصصی انجام میگیرد و کودک برای ورود به خانواده و همچنین خروج احتمالی از آن آماده میشود. در طول دوره حضور کودک نیز نظارت مستمر مددکاری و روانشناختی برقرار است. اگر جدایی ضروری باشد، این فرآیند بهصورت تدریجی، برنامهریزیشده و همراه با خدمات مشاورهای انجام میشود تا احتمال آسیبهای عاطفی به حداقل برسد.
آیا پژوهشی درباره آثار روانی جدایی از خانواده میزبان بر کودکان انجام شده است؟ نتایج این پژوهشها چه بوده است؟
مطالعات بینالمللی نشان میدهد جدایی از خانواده میزبان میتواند برای برخی کودکان با احساس غم، فقدان و سوگ عاطفی همراه باشد. با این حال، نتایج پژوهشها حاکی از آن است که کودکانی که حتی بهصورت موقت در یک محیط خانوادگی مناسب زندگی کردهاند، در مقایسه با کودکانی که مدت طولانی در مراکز شبانهروزی نگهداری شدهاند، از نظر رشد عاطفی، اجتماعی و شناختی وضعیت مطلوبتری دارند. کیفیت مراقبت، مدت حضور کودک در خانواده و نحوه مدیریت فرآیند جدایی از مهمترین عوامل تعیینکننده پیامدهای روانی هستند.
چگونه از شکلگیری وابستگی عمیق کودک به خانواده میزبان و سپس تجربه یک «سوگ عاطفی» در زمان جدایی جلوگیری میشود؟
دلبستگی ایمن یکی از نیازهای اساسی رشد کودک است و نمیتوان از شکلگیری آن جلوگیری کرد، بلکه باید آن را بهدرستی مدیریت کرد. در این طرح، با شفافسازی نقش خانواده میزبان، آموزش خانوادهها، پایش مستمر وضعیت کودک و برنامهریزی تخصصی برای تغییر شرایط، تلاش میشود در صورت وقوع جدایی، آثار روانی آن تا حد امکان کاهش یابد.
آیا کودک حق دارد درباره ورود به خانواده میزبان یا خروج از آن نظر بدهد؟ نظر و خواست او چگونه در تصمیمگیریها لحاظ میشود؟
بر اساس اصول حقوق کودک و متناسب با سن، سطح رشد و توانایی درک وی، نظر کودک در فرآیند تصمیمگیری مورد توجه قرار میگیرد. کارشناسان تخصصی از طریق مصاحبه و ارزیابیهای روانشناختی، دیدگاهها، احساسات و نگرانیهای کودک را دریافت کرده و در تصمیمات مربوط به اسکان، ادامه حضور یا جابهجایی او لحاظ میکنند. البته تصمیم نهایی همواره بر اساس تامین مصلحت عالیه کودک اتخاذ میشود.
چه تدابیری برای جلوگیری از سوءاستفاده عاطفی، اقتصادی یا تبلیغاتی از کودکان در خانوادههای میزبان پیشبینی شده است؟
انتخاب خانوادههای میزبان بر اساس فرآیندهای دقیق ارزیابی صلاحیت انجام میشود. همچنین بازدیدهای دورهای، نظارت تخصصی مددکاران، دسترسی کودک به سازوکارهای گزارشدهی، امکان مداخله فوری در موارد مشکوک و برخورد قانونی با هرگونه تخلف، از مهمترین تدابیر پیشبینیشده برای حفاظت از حقوق کودکان است.
اگر خانواده میزبان به کودک وابسته شود اما مجبور به بازگرداندن او باشد، چه حمایتهای روانی و مشاورهای برای این خانواده در نظر گرفته شده است؟
وابستگی عاطفی متقابل میان کودک و خانواده میزبان امری طبیعی است. در مواردی که بازگشت کودک یا پایان دوره میزبانی ضروری باشد، خدمات مشاورهای، جلسات آمادهسازی روانی، آموزش مهارتهای سازگاری با جدایی و حمایت تخصصی از سوی کارشناسان بهزیستی برای خانواده میزبان ارائه میشود تا آثار عاطفی این فرآیند کاهش یابد.
اگر در سالهای آینده مشخص شود اجرای این طرح برای برخی کودکان آسیبهای روانی ماندگار به همراه داشته است، مسئولیت این پیامدها بر عهده چه نهادی خواهد بود؟
مسئولیت هر پرونده بر اساس قوانین، مقررات و نتایج بررسیهای تخصصی تعیین میشود. سازمان بهزیستی مسئول طراحی، نظارت و پایش اجرای طرح است و خانواده میزبان نیز در قبال رعایت تعهدات قانونی و اخلاقی خود مسئولیت دارد. در صورت بروز آسیب، موضوع توسط مراجع ذیصلاح بررسی شده و مسئولیتها متناسب با نقش و میزان قصور احتمالی هر یک از طرفها مشخص خواهد شد. در عین حال، هدف اصلی نظام مراقبتی، پیشگیری از بروز چنین آسیبهایی از طریق ارزیابی دقیق، آموزش مستمر و نظارت تخصصی است.
پایان//
