به گزارش پایگاه تحلیلی خبری آزنیک، آروین آبادی، مدیر «انتشارات ناودون»، در گفتوگو با آزنیک درباره وضعیت امروز ادبیات کودک و نوجوان، از تجاریشدن بازار کتاب، افت کیفیت آثار، کاهش سرانه مطالعه و تبدیل شدن کتاب کودک به کالایی لوکس سخن گفت.
او معتقد است بازار نشر کودک در سالهای اخیر از «ادبیات» فاصله گرفته و بیشتر به سمت تولید محصول حرکت کرده است. به گفته آبادی، بسیاری از ناشران و حتی برخی نویسندگان، کودک را نه بهعنوان انسانی در حال رشد، بلکه صرفاً بهعنوان «مشتری» میبینند. او میگوید: «تولید محصول یعنی تکرار کلیشهها، رنگهای شادِ بیمعنا و داستانهایی که فقط وقت بچه را پر میکنند؛ در حالی که ادبیات واقعی باید به سوالات عمیق کودک درباره زندگی، تنهایی، مرگ و زیبایی پاسخ دهد.»
مدیر انتشارات ناودون با اشاره به افزایش تعداد کتابهای کودک در بازار، تأکید میکند که کمیت جای کیفیت را گرفته است. به باور او، خلق یک اثر ماندگار کودک نیازمند شناخت عمیق از روان کودک، زیستن با شخصیتها و ارتباط مستقیم با نسل جدید است؛ چیزی که در بسیاری از آثار امروز دیده نمیشود.
آبادی در بخش دیگری از این گفتوگو، از تجربه شخصی خود در نگارش مجموعه «ننه منیژه» و کتاب «لبخند خورشید» سخن گفت و توضیح داد که برای خلق این آثار، ماهها با فضای ذهنی شخصیتها زندگی کرده تا بتواند میان قصهگویی ایرانی و نیازهای کودک امروز پیوند برقرار کند.
او همچنین وضعیت ادبیات نوجوان در ایران را نگرانکننده توصیف کرد و گفت نوجوانان امروز بهدلیل نبود آثار جذاب داخلی، بیشتر به سمت کتابهای ترجمه میروند. به گفته آبادی، تناقض در روند صدور مجوز برای آثار داخلی و خارجی، یکی از دلایل اصلی دلسردی نویسندگان نوجوان است. او مدعی شد: «برخی آثار ترجمه با صحنههای پرتنش بهراحتی مجوز میگیرند، اما نمونه مشابه تألیفی یا رد میشود یا با سانسور مواجه میشود.»
مدیر انتشارات ناودون معتقد است کتاب کودک امروز کمتر توانسته دغدغههای نسل جدید را بازتاب دهد؛ زیرا اساساً کتاب دیگر در مرکز توجه کودکان نیست. او با اشاره به گسترش فضای دیجیتال و وابستگی کودکان به گوشی و تبلت، تأکید کرد که کتابها پیش از آنکه فرصت بیان دغدغههای نسل جدید را پیدا کنند، از دایره توجه کودکان خارج شدهاند.
آبادی همچنین بازار نشر را عامل مهمی در گسترش کتابهای زرد و پرفروش دانست. او گفت بسیاری از ناشران بهجای رویکرد فرهنگی، تنها به سود اقتصادی فکر میکنند و همین مسئله باعث شده آثار سطحی و گیشهای جایگزین کتابهای عمیق و تألیفی شوند. او از تجربه شخصی خود در چاپ کتاب «مرگ لوتوسا» یاد کرد و گفت که پیش از تأسیس «ناودون»، دهها ناشر حاضر به انتشار این اثر نبودند؛ زیرا کتابهای تألیفی را فاقد فروش کافی میدانستند.
این ناشر، پایین بودن سرانه مطالعه کودک و نوجوان را نیز نتیجه چند عامل همزمان میداند؛ از جمله افت کیفیت کتابها، جذابیت فضای مجازی و کاهش فرهنگ مطالعه در خانوادهها. به گفته او، کودکانی که والدین خود را مدام با تلفن همراه میبینند، کتاب را بهعنوان بخشی از زندگی روزمره نمیشناسند.
آبادی همچنین از سیستم آموزشی کشور انتقاد کرد و معتقد است کتابهای درسی و شیوههای آموزشی فعلی، کودکان را به مطالعه علاقهمند نمیکنند. او میگوید فضای آموزش بیش از حد بر حفظ کردن و نمره متمرکز شده و نتوانسته با روحیه پرسشگر و پرتحرک نسل جدید ارتباط برقرار کند.
مدیر انتشارات ناودون کاهش تیراژ کتاب کودک را نیز ناشی از گرانی شدید کاغذ و کاهش تقاضا عنوان کرد. به گفته او، حذف سهمیههای حمایتی کاغذ و وابستگی کامل بازار به واردات، هزینه چاپ کتاب کودک را بهشدت افزایش داده است؛ بهویژه آنکه این کتابها نیازمند چاپ رنگی و کاغذ گلاسه هستند.
او در ادامه تأکید کرد که کتاب کودک در ایران عملاً به کالایی لوکس تبدیل شده است. آبادی معتقد است بسیاری از خانوادهها میان خرید کتاب و هزینههای روزمره، ناچار به حذف کتاب از سبد فرهنگی خود میشوند و همین مسئله آینده فرهنگ مطالعه را تهدید میکند.
در پایان این گفتوگو، آروین آبادی با وجود تمام مشکلات اقتصادی و فرهنگی، همچنان به آینده قصهگویی امیدوار است. او گفت: «قصهگویی از جنس کاغذ و قیمت نیست؛ از جنس ارتباط انسانی استا وقتی کودکی باشد که به قصه نیاز دارد، نوشتن هم زنده خواهد ماند.»
پایان//
