به گزارش رسانه آزنیک، مراسم رونمایی از دو آلبوم «هزار و یک شب» و «هزار و دو شب» اثر همایون مجدزاده، فرصتی برای مرور سال‌ها تجربه، تلاش و چالش‌های این آهنگساز در مسیر تولید و انتشار موسیقی بود. مجدزاده در این مراسم از روند شکل‌گیری این دو آلبوم، موانع دریافت مجوز، دشواری‌های اجرای زنده آثار و دیدگاه خود درباره آموزش موسیقی سخن گفت. مهدی تفکری و محمدرضا نوری، خواننده، نیز با اشاره به تجربه همکاری و آشنایی با این هنرمند، درباره نگاه متفاوت او به موسیقی و ظرفیت‌های کمترشناخته‌شده آثارش صحبت کردند.
از تجربه‌های الکترونیک تا شکل‌گیری «هزار و یک شب»
همایون مجدزاده درباره شکل‌گیری «هزار و یک شب» توضیح داد که ایده اولیه این آلبوم با استفاده از ابزارهای الکترونیکی، درام الکترونیکی، فناوری ساندفونت و صداهای سینتی‌سایزری شکل گرفت؛ ابزارهایی که در آن زمان، از جمله در ساخت موسیقی بازی‌های رایانه‌ای، کاربرد داشتند. او با ترکیب این صداها و ریف‌های گیتار به فضایی موسیقایی رسید که عناصر الکترونیک را با صدای گیتار تلفیق می‌کرد.
به گفته این آهنگساز، فرایند ساخت آلبوم تجربه‌ای لذت‌بخش و سرشار از لحظه‌های خلاقانه بود. او گاهی ملودی‌هایی را در خواب می‌شنید و تلاش می‌کرد پس از بیدار شدن آن‌ها را به خاطر بسپارد و در آهنگسازی به کار بگیرد.
بااین‌حال، انتشار آلبوم با موانعی جدی روبه‌رو شد. مجدزاده گفت پس از آماده شدن اثر و ارائه آن برای دریافت مجوز، مجوز انتشار صادر نشد؛ اتفاقی که برای او تجربه‌ای تلخ و ناامیدکننده بود و باعث شد آلبوم برای سال‌ها منتشرنشده باقی بماند. او توضیح داد که در آن دوره به فکر ساخت موسیقی باکلام نیز افتاده بود؛ زیرا تصور می‌کرد چنین آثاری ممکن است امکان بیشتری برای دریافت مجوز داشته باشند. بااین‌حال، تجربه ساخت «هزار و یک شب» همچنان در ذهنش باقی ماند.
مجدزاده حدود یک دهه بعد تصمیم گرفت این تجربه را با رویکردی تازه تکرار کند. حاصل این تصمیم، آلبوم «هزار و دو شب» بود که به گفته او، در مقایسه با اثر نخست، در مدت‌زمان کوتاه‌تری و با استفاده از ابزارهای نرم‌افزاری پیشرفته‌تر و صداهایی با کیفیت بالاتر ساخته شد.
او تفاوت اصلی دو آلبوم را در ساختار آهنگسازی و تنظیم آن‌ها دانست. به گفته مجدزاده، «هزار و یک شب» رویکردی آزادتر و پراگرسیوتر دارد و در آن، روند قطعات الزاماً از الگوهای متداول تنظیم پیروی نمی‌کند؛ بلکه موسیقی بیشتر بر اساس حس و مسیر شکل‌گیری ایده‌ها پیش می‌رود. در مقابل، «هزار و دو شب» با ساختاری استانداردتر و بخش‌بندی‌هایی مانند ورس و کُروس طراحی شده است؛ رویکردی که امکان پیشبرد سریع‌تر فرایند آهنگسازی و تنظیم را فراهم می‌کرد.
این آهنگساز همچنین گفت حدود سه سال پیش تصمیم گرفت بخش‌های گیتار هر دو آلبوم را دوباره ضبط کند تا کیفیت صوتی آن‌ها بهبود یابد. او در بازضبط «هزار و یک شب» تلاش کرد تا حد امکان به ملودی‌ها و ایده‌های نسخه اولیه وفادار بماند و تغییرات سال‌های بعد را به آن‌ها اضافه نکند. بااین‌حال، به گفته او، در برخی بخش‌ها اجرای قدیمی حس بهتری داشت و در بخش‌های دیگر، نسخه جدید نتیجه مطلوب‌تری به همراه آورد.
سال‌ها تردید و دشواری انتشار
مجدزاده تجربه ناموفق دریافت مجوز را یکی از عوامل تأثیرگذار بر روند تکمیل این آثار دانست و گفت فشار ناشی از سال‌ها انتظار و تمایل به پایان دادن به پروژه، گاهی باعث خستگی او در مراحل پایانی ضبط شده است. او با اشاره به اینکه ساخت، ضبط، میکس و مسترینگ این آثار را از ابتدا به‌تنهایی پیش برده، انتشار آن‌ها را پایان دوره‌ای طولانی از تلاش، تردید و درگیری ذهنی با این پروژه‌ها توصیف کرد.
او افزود که بارها به کنار گذاشتن آثار فکر کرده، اما در نهایت، تشویق دوستان و همراهانش او را به انتشار آن‌ها ترغیب کرده است. از نگاه مجدزاده، انتشار موسیقی به معنای رها شدن اثر از انحصار تجربه شخصی سازنده است؛ زیرا پس از انتشار، اثر در اختیار مخاطبان قرار می‌گیرد و برداشت‌ها و تجربه‌های شنوندگان نیز به بخشی از زندگی آن تبدیل می‌شود.
مهدی تفکری: هدف ما حفظ میراث موسیقی و پیوند آن با دنیای مدرن است
مهدی تفکری در این مراسم با اشاره به تجربه شاگردی نزد همایون مجدزاده، نگاه متفاوت او به هنر و موسیقی را از ویژگی‌های برجسته این هنرمند دانست.
تفکری با بیان اینکه فرصت شاگردی در محضر مجدزاده را داشته است، گفت رویکرد متفاوت او به هنر و موسیقی برایش جذاب بوده و این تجربه در شکل‌گیری نگاه هنری‌اش تأثیر گذاشته است.
او با تأکید بر اهمیت حفظ میراث موسیقایی و ارتباط آن با جهان معاصر اظهار کرد که هدف از تلاش‌های هنری در این مسیر، صرفاً کسب درآمد نیست، بلکه حفظ ریشه‌های هنری و ایجاد پیوند میان میراث موسیقی و دنیای مدرن است.
تفکری همچنین با اشاره به اهمیت نقش استادان در انتقال تجربه و دانش هنری، از مجدزاده به‌عنوان یکی از استادان خود یاد کرد و ابراز امیدواری کرد که با راهنمایی او بتواند مسیر هنری‌اش را به‌درستی ادامه دهد.
محمدرضا نوری: بخش مهمی از اندیشه هنری مجدزاده هنوز دیده نشده است
محمدرضا نوری، خواننده، در بخش دیگری از مراسم با اشاره به سابقه آشنایی و همکاری خود با همایون مجدزاده، از ظرفیت‌های کمترشناخته‌شده موسیقی و اندیشه هنری او سخن گفت.
نوری توضیح داد که آشنایی‌اش با مجدزاده از مسیر موسیقی کلاسیک ایرانی و با معرفی شایان کریمی و امیر خرازی شکل گرفت. این آشنایی به‌تدریج زمینه‌ساز شکل‌گیری گفتمانی مشترک میان موسیقی کلاسیک ایرانی و نگاه متفاوت و پیشرو مجدزاده شد.
او با اشاره به همکاری در شکل‌گیری آلبوم «رستاخیز» گفت این اثر حاصل پیوند اندیشه و موسیقی مجدزاده با ظرفیت‌های موسیقی دستگاهی ایران بود؛ تجربه‌ای که در مدت‌زمانی کوتاه به مجموعه‌ای از قطعات باکلام انجامید.
نوری با تأکید بر دشواری‌های فعالیت هنری در ایران، به‌ویژه در حوزه موسیقی راک و متال، از موانعی سخن گفت که هنرمندان این عرصه با آن مواجه‌اند. او ایستادگی مجدزاده در برابر این دشواری‌ها و ادامه مسیر هنری‌اش را شایسته توجه دانست.
این خواننده در پایان ابراز امیدواری کرد شرایطی فراهم شود تا آثار و اندیشه‌های مجدزاده بیش از گذشته دیده و شنیده شوند. به گفته او، بخش قابل‌توجهی از ظرفیت‌های فکری و هنری این آهنگساز همچنان برای مخاطبان ناشناخته مانده است. نوری همچنین ابراز امیدواری کرد در آینده امکان اجرای آثاری همچون «رستاخیز»، «زایوش شب» و «هزار و یک شب» فراهم شود.
چالش‌های اجرای زنده
مجدزاده در بخش دیگری از صحبت‌هایش به دشواری اجرای زنده این آثار اشاره کرد. او توضیح داد که ترکیب گسترده صداهای سینتی‌سایزر با گیتار، برای بازآفرینی کامل در اجرای زنده به گروهی حدوداً شش‌نفره نیاز دارد. از همین رو، او و همراهانش در حال بررسی راهکارهایی برای اجرای قطعات با ترکیبی سه‌نفره هستند.
به گفته این آهنگساز، استفاده از سکانس‌های از پیش آماده و پلی‌بک برای بخشی از صداها، یکی از گزینه‌های پیش روی گروه است؛ درحالی‌که قرار است بخش‌هایی از گیتار، درامز و احتمالاً بیس نیز به‌صورت زنده اجرا شوند.
او با اشاره به پیچیدگی پارت‌های گیتار و ضرورت هماهنگی نوازندگان با مترونوم، تأکید کرد که اجرای این آثار به شکل زنده کار ساده‌ای نیست و ممکن است برای عملی شدن آن، حذف برخی از لایه‌های موسیقی ضروری باشد. مجدزاده همچنین گفت این قطعات با وجود گذشت سال‌ها از زمان ساخته‌شدنشان، هنوز در اتاق تمرین گروهی اجرا نشده‌اند و اعضای گروه تازه در حال برنامه‌ریزی برای آغاز تمرین‌ها و یافتن شیوه مناسب اجرای آن‌ها هستند. او ابراز امیدواری کرد که این برنامه با موفقیت پیش برود و در آینده امکان ثبت تصویری اجرای زنده نیز فراهم شود.
بلاتکلیفی ژانری و مسئله مجوز
مجدزاده در پاسخ به پرسشی درباره دسته‌بندی ژانری آثارش، گفت نمی‌توان به‌سادگی آن‌ها را در قالب راک یا متال قرار داد؛ زیرا این موسیقی در کنار گیتار، از عناصر و صداهای الکترونیکی نیز بهره می‌برد و در نتیجه، تعریف آن در چارچوب یک ژانر مشخص دشوار است.
او با اشاره به بازخوردهایی که درباره این آثار دریافت کرده، توضیح داد که کیفیت صدا و جذابیت شنیداری موسیقی از جمله عواملی بوده‌اند که مورد توجه قرار گرفته‌اند. مجدزاده همچنین درباره موسیقی رپ و موانع احتمالی دریافت مجوز برای این سبک گفت که به باور او، حساسیت‌ها در این حوزه ممکن است بیش از ساختار موسیقی، به محتوای شعر و کلام مربوط باشند. او با تأکید بر اینکه در این زمینه تخصص مستقیمی ندارد، این موضوع را به‌عنوان برداشت شخصی خود مطرح کرد.
آموزش موسیقی و اهمیت تجربه استاد و شاگردی
مجدزاده در ادامه درباره تجربه خود در زمینه نوازندگی و تدریس گیتار سخن گفت و بر اهمیت استمرار در آموزش تأکید کرد. او با اشاره به سال‌ها فعالیت در این حوزه، اظهار کرد که تجربه بیشتر به بهبود شیوه تدریس کمک می‌کند و احساس می‌کند با گذشت زمان، در آموزش موسیقی نیز پیشرفت کرده است.
او در عین حال، پرورش نوازندگان توانمند را محدود به تحصیلات دانشگاهی ندانست و بر نقش نظام استاد و شاگردی در انتقال دانش و تجربه تأکید کرد. مجدزاده با اشاره به رابطه آموزشی استیو وای و جو ستریانی، توضیح داد که بهره‌گیری از تجربه استادان می‌تواند نقش مهمی در مسیر پیشرفت هنرجویان داشته باشد. به باور او، افزایش شمار استادان توانمند می‌تواند به پرورش نوازندگان و موزیسین‌های بیشتری منجر شود.
این آهنگساز همچنین درباره راه‌اندازی آکادمی آموزشی خود گفت که هدفش ایجاد فضایی منظم و ساختارمند برای آموزش گیتار و، در صورت فراهم شدن شرایط و همکاری استادان مناسب، دیگر سازهاست. او ابراز امیدواری کرد این مجموعه به‌تدریج توسعه پیدا کند و کیفیت فعالیت‌های آموزشی آن در گذر زمان بهبود یابد.
مجدزاده در پایان ابراز خوشحالی کرد که دو آلبوم «هزار و یک شب» و «هزار و دو شب» سرانجام فرصت انتشار پیدا کرده‌اند؛ آثاری که شکل‌گیری و تکمیل آن‌ها با سال‌ها تلاش، تجربه‌های خلاقانه و دشواری‌های متعدد همراه بوده است. انتشار این دو اثر، پس از دوره‌ای طولانی از انتظار، فرصتی فراهم کرده است تا مخاطبان با بخشی از تجربه و جهان موسیقایی این هنرمند آشنا شوند.
پایان//
