در گفت‌وگو با آزنیک مطرح شد

وقتی ادبیات کودک و نوجوان، ایران و تاجیکستان را به هم نزدیک‌تر می‌کند

نشست تخصصی ادبیات کودک و نوجوان ایران و تاجیکستان با حضور استادان دانشگاه، ناشران و فعالان حوزه کتاب کودک، روز سه‌شنبه ۲۵ آذرماه ۱۴۰۴ به میزبانی انجمن فرهنگی ناشران کتاب کودک و نوجوان برگزار شد؛ نشستی که با هدف گسترش تعاملات فرهنگی، تبادل تجربه‌های حرفه‌ای و تقویت پیوندهای زبانی میان دو کشور هم‌زبان، مورد استقبال مهمانان تاجیکستانی قرار گرفت.

به گزارش پایگاه تحلیلی خبری آزنیک، نشست تخصصی معرفی ظرفیت‌های ادبیات کودک و نوجوان ایران با حضور جمعی از فعالان حوزه کتاب و نمایندگانی از وزارت فرهنگ جمهوری تاجیکستان، روز سه‌شنبه ۲۵ آذرماه ۱۴۰۴ به میزبانی انجمن فرهنگی ناشران کتاب کودک و نوجوان برگزار شد. این برنامه با هدف گسترش تعاملات فرهنگی، انتقال تجربه‌های حرفه‌ای و تقویت پیوندهای زبانی و ادبی میان دو کشور هم‌زبان طراحی و اجرا شد.

در این نشست، دکتر مریم جلالی عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی و پژوهشگر برجسته ادبیات کودک و نوجوان، با تأکید بر اهمیت بین‌المللی شدن ادبیات کودک ایران، این برنامه را گامی مؤثر در خروج ادبیات کودک از فضای بسته و حرکت به سوی تعاملات هدفمند منطقه‌ای دانست.

وی با اشاره به اشتراکات فرهنگی و زبانی ایران و تاجیکستان گفت: ادبیات کودک، محصول جهان مدرن است و گفت‌وگو با کشورهای هم‌زبان به ما کمک می‌کند جایگاه خود را در نسبت با مدرنیته فرهنگی بهتر بشناسیم، فاصله‌ها و نزدیکی‌ها را ارزیابی کنیم و از تجربه‌های متقابل بهره ببریم.

دکتر جلالی همچنین نقش این‌گونه برنامه‌ها را در ترویج زبان و ادب فارسی بسیار مؤثر دانست و اقدام انجمن فرهنگی ناشران کودک و نوجوان را حرکتی نو، ارزشمند و برخاسته از دغدغه‌مندی بخش خصوصی ارزیابی کرد.

در ادامه، فتح‌الله فروغی رئیس هیئت‌مدیره انجمن فرهنگی ناشران کتاب کودک و نوجوان، با تشریح جزئیات برنامه یک‌روزه میزبانی از هیئت تاجیکستانی، اظهار کرد: معرفی بازار کتاب کودک و نوجوان ایران، بررسی شاخص‌های ادبیات کودک، نشست تخصصی فرهنگ‌نامه‌نویسی، کارگاه تصویرگری کتاب کودک و نوجوان و معرفی ظرفیت‌های بین‌المللی همچون فلوشیپ کتاب تهران و طرح گرنت، از محورهای اصلی این برنامه بود.

وی با اشاره به هم‌زبانی و پیشینه مشترک ادبی دو کشور افزود: آغاز برنامه با خوانش ابیاتی از شاهنامه، زمینه‌ای مناسب برای گفت‌وگوهای فرهنگی فراهم کرد و تعاملات شکل‌گرفته نشان داد که ظرفیت‌های مشترک قابل توجهی برای همکاری‌های آینده وجود دارد. فروغی تأکید کرد: تداوم چنین نشست‌هایی نیازمند حمایت و برنامه‌ریزی سیاست‌گذاران فرهنگی است و انجمن ناشران کودک و نوجوان آمادگی کامل برای اجرای این برنامه‌ها را دارد.

در بخش دیگری از این نشست، غیاث الهامی از دایره‌المعارف ملی تاجیکستان که در حوزه دانشنامه‌های کودک فعالیت دارد، ضمن ابراز رضایت از سطح برنامه‌ریزی و میزبانی انجام‌شده، گفت: این نخستین حضور ما در چنین دوره‌ای در ایران است و بازدید از چاپخانه‌ها، ناشران و آشنایی با کیفیت بالای چاپ، طراحی، رنگ و تولید کتاب‌های کودک ایران برای ما بسیار ارزشمند و الهام‌بخش بود.

وی با اشاره به جایگاه ایران در صنعت نشر منطقه، ادبیات کودک ایران را پویا و رو به رشد توصیف کرد و افزود: اشتراکات زبانی و میراث مشترک ادبی، زمینه‌ای مناسب برای گسترش همکاری‌های فرهنگی و علمی میان دو کشور فراهم کرده است. الهامی همچنین بر ضرورت تداوم برنامه‌های مشترک فرهنگی و آموزشی با هدف رشد نسل کودک و نوجوان دو کشور تأکید کرد.

در ادامه، نشست دیگری با حضور خانم ملکی‌جو با مضمون تصویرگری برگزار شد.

این نشست به‌صورت تعاملی آغاز شد و در ابتدا دیدگاه حاضران درباره مفهوم تصویرگری مورد پرسش و گفت‌وگو قرار گرفت.

در ادامه، به پیشینه تصویرگری در متون کهن ایرانی و نمونه‌هایی از نگارگری‌های قدیمی اشاره شد و سپس بر جهانی بودن زبان تصویر و نقش آن در انتقال سریع و قابل‌فهم معنا و مفهوم و همچنین احساس تأکید گردید. معرفی کتاب‌های بدون متن و کاملاً تصویری و نمایش دو نمونه از این آثار، از بخش‌های جذاب نشست بود.

در بخش پایانی، موضوع طراحی شخصیت و جان‌بخشی در داستان‌های کودک مطرح شد و با نمایش نمونه‌هایی از شخصیت‌های داستانی، نقش تصویرگر به‌عنوان مکمل و گاه توسعه‌دهنده روایت مورد توجه قرار گرفت. این نشست با تأکید بر ضرورت تصویرگری در کتاب‌های کودک و نقش خلاقانه تصویرگران در بهتر شدنِ داستان‌ها و همچنین نمایش یک انیمیشن کوتاه که گویای انتقال احساس بواسطه تصویرگری بود به پایان رسید.

همچنین نشست دیگری با هدف آشنایی مخاطبان با حوزه امور بین‌الملل طراحی شده بود که با حضور مریم رونق، مدیر آژانس ادبی در سه بخش ارائه گردید.

در بخش نخست، به‌منظور آشنایی مخاطبان با فضای نشر بین‌الملل، انواع بنگاه‌های نشر معرفی شد و نگاهی اجمالی به ساختار سازمانی یک نشر حرفه‌ای و چرخه توزیع کتاب در آمریکای شمالی گردید.

بخش دوم به بررسی شیوه‌های حضور در بازار بین‌المللی، آشنایی با بازارهای منطقه‌ای و جهانی و چگونگی تعامل و معرفی آثار تاجیکستانی به ناشران خارجی اختصاص داشت.

در بخش پایانی نیز شرکت‌کنندگان با برنامه فلوشیپ نشر تهران و طرح گرنت ایران (ترجمه و انتشار آثار ایرانی در خارج از کشور) آشنا شدند.

در ادامه برنامه‌های یادشده، یک نشست جنبی با محوریت «آشنایی با دانشنامه‌نویسی برای کودک و نوجوان» برگزار شد که با استقبال و درخواست ویژه مهمانان تاجیک همراه بود.

در این نشست، دو نفر از اعضای گروه تألیف دانشنامه شورای کتاب کودک و نوجوان، خانم فخاری‌نیا و خانم کمپانی، حضور داشتند و به تشریح روندها و اصول دانشنامه‌نویسی برای گروه سنی کودک و نوجوان پرداختند. همچنین آقای عبدالعظیم فریدون، مدیر انتشارات محراب قلم، از دیگر حاضران این نشست بود.

در جریان این برنامه، مهمانان با چگونگی فرآیند تولید دانشنامه، مراحل تألیف، و ویژگی‌های محتوایی مورد نیاز برای مخاطبان کودک و نوجوان آشنا شدند. این نشست جنبی نقش مؤثری در تبادل تجربه و افزایش آگاهی شرکت‌کنندگان درباره دانشنامه‌نویسی تخصصی ایفا کرد

این نشست تخصصی را می‌توان نقطه آغازی برای توسعه همکاری‌های پایدار میان فعالان ادبیات کودک ایران و تاجیکستان دانست؛ همکاری‌هایی که با تکیه بر زبان مشترک و تجربه‌های حرفه‌ای، می‌تواند به تقویت دیپلماسی فرهنگی و نزدیکی هرچه بیشتر کودکان و نوجوانان دو کشور منجر شود.

پایان//