ارائه بسته سیاستی توسعه زیست بوم فضای مجازی در حوزه کودک و نوجوان

مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی با بررسی چالش‌های توسعه زیست بوم فضای مجازی در حوزه کودک و نوجوان، یک بسته سیاستی ارائه داد.

توسعه زیست بوم فضای مجازی در حوزه کودک و نوجوان

 

فضای مجازیبه گزارش پایگاه تحلیلی خبری آزنیک به نقل از مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی؛ این مرکز در گزارشی با بررسی چالش‌های توسعه زیست بوم فضای مجازی در حوزه کودک و نوجوان، یک بسته سیاستی ارائه داد.

در مقدمه این گزارش آمده است:

پس از ابتکار شورای عالی فضای مجازی در تصویب «سند صیانت از کودکان و نوجوانان در فضای مجازی» مورخ ۱۷ خرداد ۱۴۰۰ با وجود رویکرد نسبتا جامع این سند، توجهی به خلأ موجود در زمینه محتوا و خدمات دیجیتال داخلی مرتبط با حوزه کودک و نوجوان نشده است و نیاز جدی نسبت به ورود مجلس شورای اسلامی از باب رفع موانع قانونی توسعه محتوا و خدمات داخلی در این زیست بوم احساس می‌شود.

این گزارش پیامدهای توسعه نامناسب فضای مجازی برای کودکان و نوجوانان را مورد بررسی قرار داده و به ضوابط مرتبط با حضور کودکان و نوجوانان در فضای مجازی در مجموعه قوانین و مصوبات نرم کنونی حقوق ایران اشاره کرده است.

در این گزارش همچنین وضعیت بازیگران زیست بوم دیجیتال کودک و نوجوان تشریح شده و علاوه بر تشریح فرایند فعلی عمل این بازیگران در قالب چهار دسته سیاستگذار/ قانونگذار،
تنظیمگر/ تسهلگیر، ارائه دهنده خدمت و محتوا و ناظران، مدل مطلوب و پیشنهادی بازیگران این زیست بوم نیز ترسیم شده است.

در این گزارش ضمن مرور تجارب ملی پیرامون توسعه زیستب وم کودک و نوجوان در فضای مجازی جمهوری اسلامی ایران در پنج بخش «خدمات دسترسی مبتنی بر اپراتورهای تلفن همراه، سکوهای ارائه محتوای تصویری، ابزارهای مراقبت خانوادگی، تبلت‌های کودک و نوجوان و زیست بوم‌های مجازی» اشاره شده که فقدان استقبال جدی خانواده‌ها و تقاضای عمومی برای استفاده از محصولات تولیدشده بومی در زیست بوم داخلی فضای مجازی کودک و نوجوان بخش بسیاری از این خدمات را با بحران مالی مواجه کرده است.

تا جایی که به استثنای برخی سکوهای محتوای تصویری – که اکثر محتوای آنها نیز محصولات خارجی است – شرکت‌های تولیدی در زمینه محتوا و خدمات داخلی به سختی به حیات اقتصادی خود ادامه می‌دهند. علت این عدم استقبال را می‌توان در ضعف آگاهی و سواد فضای مجازی والدین و عدم احساس نیاز آنها برای استفاده از زیست بوم‌های موجود جستجو کرد.

در این گزارش ۲۰ چالش موجود در چرخه تولید محتوا و خدمات بومی در زیست بوم فضای مجازی کودک و نوجوان در چهار مرحله شکل رقابت و بازیگران، برنامه ریزی تولید، برنامه ریزی توزیع و برنامه ریزی مصرف احصاء شده است؛ که اهم آنها عبارتند از:

۱. کارآمد نبودن الگوی تخصیص بودجه‌های حمایتی در افزایش رقابت

۲. تصدی گری بی ضابطه دستگاه‌های دولتی و حاکمیتی که در مواقعی منجر به کاهش سهم بخش خصوصی از بازار می‌شود

۳. عدم اولویت بندی و برنامه ریزی درخصوص قالب‌های رسانه‌ای و سرفصل‌های محتوایی مورد حمایت و همچنین کمبود محتوای دینی و انقلابی در حوزه کودک و نوجوان

۴. ضعف در جذابیت و کیفیت بخش بسیاری از آثار تولیدشده در داخل نسبت به محصولات خارجی

۵. هزینه زیاد تولید محتوا و ناتوانی شرکت‌های خصوصی از تولید مستمر در حوزه کودک

۶. بی توجهی به معافیت مالیاتی نشر دیجیتال و محدود کردن آن به نسخه‌های چاپی

۷. نقض مالکیت فکری محتوا و خدمات ایرانی

۸. سهم اندک بخش خصوصی در تأمین محتوا و خدمات دیجیتال مورد نیاز وزارت آموزش و پرورش

۹. عادلانه نبودن تسهیم درآمد حاصل از خدمات دسترسی که توسط اپراتورها صورت می‌گیرد

۱۰. فقدان یک بستر مرجع برای کسب اطلاع والدین از محصولات زیست بوم فضای مجازی کودک و نوجوان

۱۱. سواد اندک والدین و بخشی از معلمان و مربیان درخصوص زیست بوم فضای مجازی کودکان و نوجوانان.

مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در این گزارش پشنهادهای سیاستی خود را ذیل سه گروه سیاستگذار، تنظیمگر/ تسهیلگر و ارائه دهنده خدمت و محتوا و ناظر به هریک از چالش‌های احصا شده ارائه داده است.

مدل پیشنهادی بازیگران زیست بوم فضای مجازی در حوزه کودک و نوجوان:

این مدل طراحی گزارش حاضر و حاصل یافته‌های آن است.

در این مدل بازیگران زیست بوم فضای مجازی کشور در حوزه کودک و نوجوان به چهار دسته تقسیم شده اند که عبارتند از: سیاستگذار (شورایعالی فضای مجازی)، قانونگذار (مجلس شورای اسلامی)، تنظیمگر/ تسهیلگر (سازمان صدا و سیما، سازمان تبلیغات اسلامی، وزارتخانه‌های آموزش و پرورش، فرهنگ و ارشاد اسلامی و ارتباطات و فناوری اطلاعات و …) و ارائه دهنده خدمت و محتوا (شامل شرکت‌های بخش خصوصی)

برای داشتن بخش خصوصی قوی در کشور در حوزه تولید محتوای مرتبط با رده سنی کودک و نوجوان لازم است تا نهادهای دولتی و حاکمیتی در ابتدا بستر رقابتی منصفانه و عادلانه را فراهم کنند و در درجه دوم خود نیز هنگام ورود به این بازار به اصول وضع شده پایبند باشند.

ورود بی ضابطه و غیرقاعده مند حاکمیت به بازار تولید محتوا و خدمات منجر خواهد شد که رقابت عادلانه از میان برود و به مرور زمان تولیدکننده محتوای نوآورانه و اثربخش در بخش خصوصی نداشته باشیم.

از این رو در مدل پیشنهادی حاکمیت ضمن تمرکز بر تنظیم‌گری، تسهیلگری و حمایت در عرصه تولید محتوا و خدمات فضای مجازی کودک و نوجوان، هر زمان که خود قصد تصدی‌گری در این زمینه را داشت، باید شروط ذیل را در نظر داشته باشد:

۱. رعایت اصل رقابت عادلانه و منصفانه

۲. اهتمام ویژه در حوزه‌هایی که خلاء محتوایی وجود دارد و بخش خصوصی انگیزه ای برای ورود ندارد

۳. شفافیت در ضوابط اجرایی و دستورالعمل‌های ذیربط

جزئیات بسته سیاستی پیشنهادی

جداول: پیشنهادهای سیاستی در جهت رفع موانع چرخه تولید محتوا و خدمات بومی در زیست بوم فضای مجازی کودک و نوجوان

جداول: پیشنهادهای سیاستی در جهت رفع موانع چرخه تولید محتوا و خدمات بومی در زیست بوم فضای مجازی کودک و نوجوان

جداول: پیشنهادهای سیاستی در جهت رفع موانع چرخه تولید محتوا و خدمات بومی در زیست بوم فضای مجازی کودک و نوجوان

جداول: پیشنهادهای سیاستی در جهت رفع موانع چرخه تولید محتوا و خدمات بومی در زیست بوم فضای مجازی کودک و نوجوان

در ادامه سیاستهای پیشنهادی مواردی نیز به مطرح شده است:

ایجاد سامانه جامع و مرجع زیست بوم فضای مجازی در حوزه کودک و نوجوان

 

پیشنهاد می‌شود وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تنظیم مقررات صوت و تصویر فراگیر و وزارت آموزش و پرورش به عنوان تنظیم‌گران محتوایی این حوزه از میان وبگاه‌های موجود یک وبگاه مرجع مشخص کنند تا خدمات زیر توسط آن ارائه شود:

* عرضه جامع، متنوع و بی واسطه همه تولیدات ارائه دهندگان داخلی محتوا و خدمات حوزه زیست بوم مجازی کودکان و نوجوانان و امکان خرید مستقیم توسط مصرف کنندگان با یارانه دولتی از محل درآمد حاصل از اپراتورهای تلفن همراه

* معرفی جامع محصولات حوزه فضای مجازی کودک و نوجوان همچون ابزارهای مراقبت خانوادگی، سکوهای ارائه محتوای تصویری، خدمات اپراتورهای تلفن همراه، زیست بومهای مجازی و تبلت‌های کودک و نوجوان

* آموزش و فرهنگسازی برای خانواده‌ها و اطلاع رسانی درخصوص خدمات رویدادها (همچون کارگاه‌های آموزشی برای مدارس، جلسات والدین، کنفرانسهای معلمان)، خدمات بروشور (توزیع رایگان کتابهای آموزشی معلمان و والدین و دستورالعمل‌های حفظ حریم خصوصی)

* احصای قوانین مرتبط با حوزه فضای مجازی کودک و نوجوان برای آگاهی خانواده‌ها و وکلا

* گزارش گیری موارد نقض مالکیت فکری محتوا و خدمات داخلی و دسترسی نهادهای ناظر به گزارشات این سامانه جهت پیگیری

 

نظارت بر حسن اجرای قوانین مرتبط با مالکیت فکری (کپی رایت)

 

در این میان لازم است تا سازوکاری بین وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دادستانی کل کشور و سایر دستگاه‌های مرتبط برای پیگیری این موضوع به وجود آید تا در نتیجه آن فضای دیجیتال برای فعالیتهای غیرقانونی که حقوق فعالان قانونی را تضییع می‌کند پرهزینه شود.

 

تضمین شده محصولات تولیدی

 

پیشنهاد می‌شود تفاهم نامه ای میان وزارت آموزش و پرورش، تهیه کنندگان محتوای حوزه کودک و نوجوان و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منعقد شود که به موجب آن مخاطب بالقوه تضمین شده برای تولیدات داخلی در ازای توسعه امکانات زیرساختی و فنی مدارس در اختیار تولیدکنندگان محتوا قرار گیرد.

حمایت از تولیدات فنی ساخت ایران در زمینه صیانت از کودکان و نوجوان در فضای مجازی ازجمله: تبلت‌های مخصوص کودکان و نرم افزارهای کنترل والدین نیز به طور کامل در قالب قراردادهای چندجانبه بین تولیدکنندگان و مراکز آموزشی قابل تعریف است.

 

عادلانه سازی تسهیم درآمد محتوای دیجیتال

 

پیشنهاد می‌شود وزارتخانه‌های ارتباطات و آموزش و پرورش ضمن تمرکز بر وظایف خود در ترسیم قواعد فعالیت بخش خصوصی و انجام اقدامات تسهیل‌گرانه و حمایتی هر زمان که خود قصد تصدی‌گری در این زمینه را داشتند، شروط ذیل را در نظر داشته باشد:

۱. رعایت اصل رقابت عادلانه و منصفانه

۲. اهتمام ویژه در حوزه‌هایی که خلاء محتوایی وجود دارد و بخش خصوصی انگیزه ای برای ورود ندارد

۳. شفافیت در ضوابط اجرایی و دستورالعمل‌های ذیربط

این امر باعث خواهد شد هم ملاحظات محتوایی و ارزشی مورد نظر اعمال شود و هم شاهد رونق تولید محتوا و خدمات بومی باشیم.

 

عملیات آموزش اساسی و سریع مربیان (استفاده از تجربه ترکیه و آمریکا)

 

پیشنهاد می‌شود وزارت آموزش و پرورش با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان تبلیغات اسلامی اقدامات زیر را به منظور ارتقای سواد فضای مجازی والدین، معلمان و مربیان و توانمندسازی آنان برای مراقبت از فرزندان در فضای مجازی انجام دهد:

۱. آموزش ۴۵ هزار مربی (به ازای حدود هر ۳۰۰ دانش آموز یک مربی) درخصوص استفاده ایمن تر از اینترنت

۲. برگزاری رویدادهای سالیانه در مدارس سراسر کشور برای انتقال دانش مربیان آموزش شده به والدین در حوزه سواد فضای مجازی و مراقبت از کودکان و نوجوان

۳. تولید، ترویح و عرضه راهنمای اجرایی – عملیاتی مراقبت از فرزندان برخط ویژه خانواده‌ها

 

بهره‌گیری از داده‌ها، به مثابه کلید حکمرانی بر فضای مجازی

 

در شرایط کنونی بخش بزرگی از فعالیت کاربران ایرانی بر بستر دو رسانه اجتماعی خارجی صورت می‌گیرد که به طور کامل از محدوده حکمرانی کشور خارج هستند. مواجهه سیاستی با این وضعیت نیازمند دنبال کردن به الگووارهای کلان تر در مسئله پیوند اقتصاد و سیاست در عصر دیجیتال است.

پارادایمی که بتواند نخست با تمرکز بر مزیت گرایی بومی و حکمرانی فعالانه مطلوبیت کل زیست بوم کسب و کارهای دیجیتال را نزد کاربران افزایش دهد و نظیر آنچه در چین، روسیه و اندونزی به وجود آمده، کسب و کارهای نوپای (استارت آپ‌های) بومی پرطرفدار را جایگزین غول‌های آمریکایی فناوری کند.

 

اعمال وظیفه کمیسیون عالی تنظیم مقررات فضای مجازی در هماهنگی فعالان زیست بوم کودک و نوجوان

 

کمیسیون عالی تنظیم مقررات فضای مجازی در ساختار حاکمیتی جمهوری اسلامی ایران به استناد مصوبه شورایعالی فضای مجازی به عنوان تنظیم‌گر تنظیم‌گران فضای مجازی کشور از حوزه زیرساخت تا حوزه محتوا محسوب می‌شود.

لذا کمیسیون مزبور می‌تواند با توجه به شرح وظایف و اختیارات قانونی خود مسائل و چالش‌های مربوط به عملکرد دستگاه‌های اجرایی حول توسعه زیست بوم فضای مجازی کودک و نوجوان را پیگیری کرده و هماهنگی و انسجام لازم در این زمینه را ایجاد کند.

 

نظارت مجلس شورای اسلامی بر عملکرد دستگاه‌های مسئول (اخذ گزارش‌های دوره‌ای)

 

پیشنهاد می‌شود کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی اخذ گزارش‌های دوره ای از نهادها و دستگاه‌های اجرایی مسئول درخصوص عملکرد آن‌ها ذیل سند صیانت از کودکان و نوجوانان را در دستور کار خود قرار دهد.

همچنین پیشنهاد می‌شود رسیدگی به دعاوی و شکایات احتمالی بخش خصوصی در اولویت کمیسیون اصل نود مجلس شورای اسلامی قرار گیرد. علاوه بر این دیگر کمیسیون‌های تخصصی مرتبط مجلس می‌توانند در صورت احراز موانع قانونی و اجرایی غیرقابل اجتناب با اخذ نظر کارشناسی، در جهت ارائه راهکارهایی برای رفع آنها تدبیر کنند.

علاقمندان می‌توانند برای مطالعه کامل این گزارش به اینجا مراجعه کنند.

 

انتهای پیام//

, ,
مستمری مددجویان بهزیستی ٣٠ درصد افزایش می‌یابد
محرومیت ۲ میلیون کودک پاکستانی از تحصیل

پست های مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.